Forum Bydgoskiego Stowarzyszenia Miłośników Zabytków "BUNKIER"

Żmudzka jest obecnie uliczką typowo osiedlową. Dojazdową do domów jej mieszkańców. Jednak dla osób nieznających jej okolicy, często stanowi zagadkę. Podobnie jak jest z ul.Wyścigową, jest ze Żmudzką. Od lat siedemdziesiątych XXw., mamy bowiem dwie ulice Żmudzkie, które co niektórzy nazywali Żmudzką południową i Żmudzką północną.
Często ten fakt tłumaczyłem osobom pytającym o konkretny numer domu, którego nie znalazły, chodząc i szukając po "całej" Żmudzkiej... 'Ten' numer jest na 'drugiej Żmudzkiej' - odpowiadałem pytającym i pokazywałem gdzie mają pójść.
Mieszkałem na Żmudzkiej (południowej) prawie 20 lat i przyznam, że dobrze się tam mieszkło.

Żmudzka, jako ulica, rodziła się w pierwszej połowie XXw. Zapewne na wcześniejszym, jakimś szlaku, może jakiejś ścieżki, czy lokalnej dróżki. Najstarsza mapa jaką znam, na której widać przyszłą Żmudzką, już zaznaczoną w jej początkowym fragmencie, jest ta, z ok 1915 roku.



Mapa z 1933, pokazuje, że przez tych paręnaście minionych lat, ulica znacznie się wydłużyła.



W 1939 obok Żmudzkiej, 'rodzi się' ulica Szeroka, która potem po latach, rozwinęła się w ważną arterię komunikacyjną i której ponad trzydzieści lat temu zmieniono nazwę na Kardynała Wyszyńskiego.



Po wojnie, na planie z 1945 mamy już całą ulicę Żmudzką , sięgającą od ulicy Fordońskiej, do Powstańców Wlkp.
cdn

Chyba w drugiej połowie lat siedemdziesiątych XXw. w czasie budowy nowej nawierzchni ul. M. Skłodowskiej, w celu poprawienia jej przelotowości, zlikwidowano skrzyżowanie ze Żmudzką. Posunięcie to sprawiło że ulica przestała być jedną całością. Część północna, ma kilka dojazdów. Głównie od strony Powstańców Wlkp., jak i uliczkami od strony ul.Gajowej. Część południowa, odcięta w tamtym czasie również od ul Fordońskiej, ma tylko jeden dojazd, od strony Gajowej.



Poniższe zdjęcie z 1983r. pokazuje w prawym górnym rogu 'północną' Żmudzką. Jej przebieg w południową stronę, kończy się parkingiem i trawnikiem, widocznym nad prawym autobusem. Na dolnej części prawej strony zdjęcia, widać 'spontaniczne' działki pobliskich mieszkańców.



Slajd z połowy lat osiemdziesiątych XXw. Dojazd do południowej Żmudzkiej, od strony ul Gajowej.
Na pierwszym planie widać likwidowaną (już bez kominów) lokalną ciepłownię, która ogrzewała pobliskie budynki.

Widoczne wcześniej na zdjęciu 'dzikie działki', zajmowały cały obszar, na którym jest obecnie budynek przy C.S.48



Dochodziły one do krawędzi przerwanej w tym miejscu Żmudzkiej. Wzdłuż krawężnika w tym miejscu,parkowały samochody.



Po zbudowaniu tego budynku z adresem przypisanym dla ul. Skłodowskiej, powstała mini droga osiedlowa, pozwalająca na (teoretycznie zapasowy) dojazd do 'południowej' Żmudzkiej.

Południowy, 'ślepy' koniec Żmudzkiej, przed ulica Fordońską. Na dalszym planie, fundamenty przyszłego kościoła.

Tak w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych, wyglądało z przeciwnej strony ul Fordońskiej, miejsce dawnego wlotu w Żmudzką. (Już wtedy nie istniejącego.) Teraz stoi tam kościół.

Na sporym placu z 'działkami', (kilka zdjęć wyżej), stoi teraz budynek C-Skłodowskiej 48.
Gdy zaczęła się jego budowa, to na początku jej, ja i sąsiedzi mysleliśmy, że będzie on przypisany Żmudzkiej.
Fotki:
Likwidacja działek i przygotowanie placu pod budowę, oraz sama budowa.

Slajdy przestałem robić na początku lat 90-tych. XXw. Ten poniżej, mógł być zrobiony ok 1990. Napis na murze był dosyć długo. I choć treść jego jest i teraz powtarzana i pisana, to wtedy jednak miał inną wymowę.

Żmudzka ze swoim blokowiskiem wygląda dosyć młodo. Z najstarszych czasów ulicy zachowały się tylko chyba te budynki, jak się wydaje z początku XXw.