Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

ODPOWIEDZ
Awatar użytkownika
Hrab
brak
Posty: 1859
Rejestracja: sobota, 23 sty 2010, 19:51
Kontakt:

Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: Hrab »

Warzelnia i rafineria cukru trzcinowego powstała w 1774 roku w okolicy ruin zamku bydgoskiego. Wytwarzała ona w szczytowym okresie prosperity do 500 ton cukru rocznie zużywając trzcinę cukrową (czy może raczej jakiś półprodukt z jej przetworzenia) przywożoną drogą morską z wysp rejonu środkowej Ameryki, takich jak: Gwadelupa, Dominika, Martynika, Saint Lucia, Barbados, Saint Vincent, czy Grenada. Dlatego lokalizacja zakładu nad Brdą była bardzo dogodna. Do budowy fabryki użyto cegieł z zamku. Fabryka składała się z dwóch budynków. Jednym z nich był obiekt dzisiejszego PZU, w którym była administracja i magazyny oraz mieszkania. Na placu obok znajdował się główny budynek produkcyjny - mniej więcej tam , gdzie później był magazyn z czerwonej cegły. Czy jednak ten magazyn (na zdjęciu zaznaczony strzałką) był tym samym budynkiem, czy późniejszym ?
Firma podupadała w latach 1818 – 1834, kiedy została zamknięta z powodu braku rynków zbytu, a budynki sprzedane. Produktem dodatkowym fabryki były ubrania robocze z polskiego lnu przeznaczone głównie dla Murzynów pracujących na karaibskich plantacjach
Należy tu dodać, że były to czasy przed upowszechnieniem cukru z buraka cukrowego. Pierwszy cukier buraczany wytwarzano od w 1802 roku na małą skalę w Konarach na Śląsku, a pierwsza przemysłowa cukrownia buraczana została zbudowana w 1826 roku przez hrabiego Henryka Pomian Łubiańskiego w Częstocicach.

Obrazek

Obrazek

Obrazek
Awatar użytkownika
seth
brak
Posty: 2097
Rejestracja: środa, 12 sie 2009, 20:53
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: seth »

Hrab pisze:czy może raczej jakiś półprodukt z jej przetworzenia
Ciekawy post. Jeżeli chodzi o półprodukt z trzciny cukrowej, to i owszem był to tzw. cukier surowy. Cukier ten mógł być bez przeszkód magazynowany i transportowany na dowolne odległości.
Jako że cukier surowy ma smak który jest nie do przyjęcia dla zwykłego Europejczyka, należy poddać go rafinacji. Zatem jego warzenie polega na procesie afinacji, saturacji i odbarwianiu. Efektem końcowym produkcji cukru trzcinowego było odparowanie w warnikach, w wyniku czego powstawał cukier krystaliczny.
Awatar użytkownika
Hrab
brak
Posty: 1859
Rejestracja: sobota, 23 sty 2010, 19:51
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: Hrab »

Prawdopodobnie były dwie formy importu surowca do produkcji cukru – trzcina cukrowa i cukier surowy. Trzcina zawiera do sześciu razy więcej cukru niż burak, dlatego jej przewożenie w odpowiednio podsuszonej i sprasowanej formie nie było aż takie niecelowe. Jednak dominował cukier surowy, którego rafinerie były w większych portach Europy. Możliwe też, że forma surowca zmieniała się czasem wraz z uprzemysłowieniem plantacji wskutek wdrażania metod przemysłowych przeniesionych z cukrownictwa buraczanego. Cukier surowy wytwarzano z początku w dość prymitywny sposób poprzez odparowanie wywaru z posiekanej i zmiażdżonej trzciny, uzyskując bryły brązowej masy. Kotły do odparowywania wywaru i widać na zdjęciu poniżej. Później na Karaibach powstały przemysłowe warzelnie cukru, które wytwarzały na większą skalę albo takie bryły albo cukier trzcinowy nieoczyszczony o brązowym kolorze.
Dwa pierwsze zdjęcia z: http://man-due-south.blogspot.com/2011/ ... iny-w.html

Obrazek

Obrazek

Warzelnia cukru na uprzemysłowionej plantacji około 1850 roku:

Obrazek

Kilka ciekawostek na temat cukru:

Trzcina cukrowa nie pochodzi z Ameryki, ani żadnej z Wysp Karaibskich. Jej sadzonki zostały tam zawiezione tam z Europy podczas drugiej wyprawy Kolumba. Wkrótce wiele wysp zostało wylesionych celem założenia dochodowych plantacji, które były zarazem motorem napędowym handlu niewolników.
Największymi centrami produkcji stały się Barbados, Jamajka i Kuba, później Brazylia. Antyle miały wtedy nazwę Wyspy Cukrowe.
Pierwszymi niewolnikami na plantacjach trzciny cukrowej byli tubylcy, a także skazańcy, Żydzi i niewypłacalni dłużnicy z Europy (za niespłacone długi komornik zabierał mienie, a jak tego zabrakło – samego dłużnika). Jak tych zabrało zaczęto masowo łapać Murzynów w Afryce.

Cukier z trzciny znano już 8000 p.n.e. w Nowej Gwinei, potem w Polinezji, Filipinach, Chinach, Indiach, a gdy trzcinę zaczęli uprawiać Persowie umiejętność ta trafiła do Arabów, którzy rozpowszechnili ją w wielu krajach wokół Morza Śródziemnego, także na południu Europy. Do popularyzacji cukru w Europie przyczyniły się wojny krzyżowe.
Niemniej jednak był to artykuł luksusowy, niekiedy uważany za lekarstwo (sprzedawany w pigułkach przez aptekarzy). To zaczęło się zmieniać dopiero po założeniu plantacji na Karaibach.

Obecnie zjadamy po 70 kg cukrów w różnych postaciach rocznie na głowę. W czasach przed przemysłową rewolucją cukrową zjadano 2 kg cukru, głównie w postaci miodu. W średniowieczu cukier trzcinowy był 10 razy droższy od miodu. Na kilogram cukru robotnik angielski pracował około 4 miesięcy.

Dwa wydarzenia historyczne spowodowały upowszechnienie się cukru buraczanego jako alternatywy dla trzcinowego. Była to napoleońska blokada kontynentalna odcinająca Europę od dostaw z kolonii (1806) wraz z dekretem buraczanym Napoleona (1811) i zniesienie niewolnictwa (1834), co podniosło koszty wytwarzania cukru z trzciny.

Na świecie produkuje się 70% cukru z trzciny i 30 % z buraków. Czasami propaguje się cukier trzcinowy jak produkt zdrowotny. Jest on jednak dokładnie taka samą substancją jak cukier buraczany.

Symbolem plantacji trzciny cukrowej i cukru trzcinowego na zawsze pozostaną: niewolnik, który pracował 7 dni w tygodniu od świtu do nocy z krótkimi przerwami na jedzenie i zdewastowane uprawami środowisko byłych kolonii.
Obraz (końcówka XVIII w.)przedstawia jedną z podstawowych kar ówczesnego kodeksu pracy niewolniczej stosowaną nieco rzadziej niż biczowanie:

Obrazek
Awatar użytkownika
Hrab
brak
Posty: 1859
Rejestracja: sobota, 23 sty 2010, 19:51
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: Hrab »

Budynek na miejscu warzelni - kadr z filmu z 1940 roku, tego przekazanego przez mieszkańca Koronowa. To jednak chyba już zupełnie nowy budynek. Tamten raczej się nie zachował do tego czasu, bo są też zdjęcia z barakiem w tym miejscu.
Załączniki
z filmu 1940.png
z filmu 1940.png (198.17 KiB) Przejrzano 8269 razy
Lidka
brak
Posty: 1753
Rejestracja: czwartek, 7 maja 2009, 00:00
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: Lidka »

A mnie ciekawi jak wyglądała sprawa tych lnianych ubrań. Wydaje mi się, że produkcja cukru z czegokolwiek odrobinę rożni się od produkcji ubrań z lnu ale kto wie.... Był popyt no to właściciele zakładu przekwalifikowali profil produkcji. W jedna stronę masa trzcinowocukrowa w drugą ubrania. Zastanawiam sie na czy dokładnie polegała ta produkcja, to było tylko szycie ubrań czy również była tam tkalnia, przędzalnia, roszarnia?
Awatar użytkownika
BYDZIAK 1958
brak
Posty: 7224
Rejestracja: czwartek, 29 gru 2011, 20:51
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: BYDZIAK 1958 »

Hrab pisze:Budynek na miejscu warzelni - kadr z filmu z 1940 roku, tego przekazanego przez mieszkańca Koronowa. To jednak chyba już zupełnie nowy budynek. Tamten raczej się nie zachował do tego czasu, bo są też zdjęcia z barakiem w tym miejscu.
^^^
Hrab, tak mnie tym zainteresowałeś, że trochę pogrzebałem w starych fotkach.
Na podobnym ujęciu widać, że pod 'balkonami' były spore bramy. Czyli ten budynek jest tym samym, który dotrwał do naszych, czasów. (Do w pewnym sensie 'niedawnej' rozbiórki)
Ale czy to w nim 'robiono' cukier i ubrania, to jeszcze pozostanie zagadką. Trzeba by ustalić rok jego budowy.
Warto dodać, że wraz z rozebraniem budynku, 'wyprostowano' linię brzegu Brdy.
Załączniki
budynek.JPG
budynek.JPG (34.39 KiB) Przejrzano 8223 razy
dawny brzeg.JPG
dawny brzeg.JPG (79.63 KiB) Przejrzano 8223 razy
Awatar użytkownika
BYDZIAK 1958
brak
Posty: 7224
Rejestracja: czwartek, 29 gru 2011, 20:51
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: BYDZIAK 1958 »

Na innym zdjęciu widać dawny dźwig, po którym pozostały do dziś jego tory.
Załączniki
magazyny.JPG
magazyny.JPG (80.75 KiB) Przejrzano 8222 razy
tor 3.JPG
tor 3.JPG (62.39 KiB) Przejrzano 8222 razy
Awatar użytkownika
Hrab
brak
Posty: 1859
Rejestracja: sobota, 23 sty 2010, 19:51
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: Hrab »

Kiedyś ściągnąłem to zdjęcie z sieci i nie zapisałem jego datowania. Z tej perspektywy widać, że warzelnia była w miejscu tego drewnianego baraku, a nie tego murowanego magazynu. Na zdjęciach robionych od Mostowej , czy raczej od poczty, był on schowany. Tamta perspektywa wprowadzała w błąd.
Ciekawy ten żuraw. Ja pamiętam z dzieciństwa żuraw na tych torach. Już portu tu nie było, został na pamiątkę przez pewien czas. Nawet były chyba dwa. Jeden z hakiem, drugi z łyżką do piachu. Ale były w formie żółtych pudeł z kabiną i z ramieniem.
O takie: http://www.desakatowice.com/pl/oferta-s ... -brda-1956
Załączniki
Barak po warzelni cukru.jpg
Barak po warzelni cukru.jpg (182.95 KiB) Przejrzano 8209 razy
Awatar użytkownika
BYDZIAK 1958
brak
Posty: 7224
Rejestracja: czwartek, 29 gru 2011, 20:51
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: BYDZIAK 1958 »

^^^ Ja niestety, tylko zapamiętałem dwa dźwigi. Jeden z Rybiego rynku i drugi z przeciwnej strony rzeki, przy poczcie.

Znalazłem mało ostre zdjęcie z mniej więcej drugiej połowy XIX w. Sądzę tak po tym, że widać już stojąca kamienicę Jachmanna, zbudowaną w pierwszej połowie XIXw i jednocześnie brakuje 'Domu Fryderyka', (J.Święcickiego), zbudowanego nieco później, na przełomie wieków.
Na powiększonym fragmencie tego zdjęcia, interesujące nas miejsce wygląda nieco inaczej...

Drugie zdjęcie, a właściwie jego powiększona część, pokazuje budynki w pustym obecnie miejscu przy moście Bernardyńskim. Może one też miały jakiś związek z tym cukrem i lnem?
Załączniki
stary brzeg.JPG
stary brzeg.JPG (72.25 KiB) Przejrzano 8185 razy
budynki.JPG
budynki.JPG (72.11 KiB) Przejrzano 8185 razy
Awatar użytkownika
MWS
brak
Posty: 437
Rejestracja: wtorek, 8 mar 2011, 01:02
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: MWS »

Rafineria cukru powstała na przełomie 1773/74.
Początkowo miała być zlokalizowana w Elblągu, ale z powodu trudności biurokratycznych zdecydowano się na Bydgoszcz.

W 1773 roku spółka występowała pod inna nazwą – najprawdopodobniej „David Splitgerbers seel. Erben”.
Nazwa „Gebrüder Schickler” obowiązywała od 1796 roku. (własność: David Schickler i Johann Ernst Schickler)

Za rządów Fryderyka Wilhelma l i jego merkantylnej polityki gospodarczej, spółka była monopolistą na rynku cukru. (cła ochronne).
Po jego śmierci (1786) pojawiła się konkurencja w postaci importerów.

„Gebrüder Schickler” była jedną z najbardziej renomowanych spółek pruskich. Autorytet, zasługi dla państwa, koneksje i majątek,
wypracowane przez poprzedników, zapewniały jej wysokie notowania. Działała w wielu branżach – handel; import/eksport, produkcja;
inwestycje; bankowość, na terenie Europy i poza nią.

Produkcji cukru, w Bydgoszczy, zaprzestano w 1818 roku. Pomimo to, ze względu szerokie spektrum oferowanych towarów,
utrzymano przedstawicielstwo handlowe i magazyny.

W 1833 roku „Gebrüder Schickler” nabywa młyny „Herkulesa” (na wyspie młyńskiej),
by w 1842 odsprzedać je „Königliche Seehandlung”. W tym samym czasie likwiduje kantor, sprzedaje grunt miastu i wycofuje się z Bydgoszczy.


Obrazek
Awatar użytkownika
lily_nowak19
brak
Posty: 5
Rejestracja: poniedziałek, 4 lis 2013, 17:17
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: lily_nowak19 »

Ciekawe posty, dawniej fabryki miały duszę, a nie to co teraz automatyzacja :D
Awatar użytkownika
Hrab
brak
Posty: 1859
Rejestracja: sobota, 23 sty 2010, 19:51
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: Hrab »

Nakładka, którą zrobił mariw http://staremapy.bydgoszcz.pl/mapy/Lage ... mberg1890/ zaprzecza utartej opinii, że budynkiem administracyjnym fabryki cukru był obecny budynek PZU. Był nim obecny podłużny budyneczek pomocniczy na zapleczu gmachu PZU.
Awatar użytkownika
Hrab
brak
Posty: 1859
Rejestracja: sobota, 23 sty 2010, 19:51
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: Hrab »

Ciekawostka z 1932 roku (Gazeta Bydgoska) na temat paliwa z cukru. Ostatnie zdanie pozostaje wciąż aktualne w wielu krajach.
Lobby paliw naftowych trzyma się mocno i przyjaźni się z fiskusem.
Załączniki
GB 3 stycznia 1932.JPG
GB 3 stycznia 1932.JPG (78.58 KiB) Przejrzano 7125 razy
Awatar użytkownika
Hrab
brak
Posty: 1859
Rejestracja: sobota, 23 sty 2010, 19:51
Kontakt:

Re: Warzelnia i rafineria cukru braci Schickler

Post autor: Hrab »

Warzelnia cukru na planie z 1800 roku. Budynek oznaczony literką M. Po lewej biura i szwalnia odzieży dla niewolników.
http://www.forum.bsmz.org/viewtopic.php ... =20#p61784
Załączniki
1800.jpg
1800.jpg (189.64 KiB) Przejrzano 6391 razy
ODPOWIEDZ

Kto jest online

Użytkownicy przeglądający to forum: Obecnie na forum nie ma żadnego zarejestrowanego użytkownika i 1 gość